Pieczenie z dziećmi na wakacjach — 4 proste przepisy z gotowymi mieszankami

Godzina 17:00. Słońce nie parzy już tak mocno jak w południe — przechyla się leniwie na zachód i kładzie długie cienie na podłodze kuchni. Z piekarnika wydobywa się zapach ciasta, który nie zwiastuje żadnej okazji. Nie są to czyjeś urodziny, nie ma gości, jutro nie ma nic specjalnego.

Jest po prostu piąta. I coś jest w piekarniku, bo tak trzeba.

Włosi mają na to słowo.

Co to jest merenda i dlaczego Włosi na nią przysięgają

Merenda — wymawia się me-REN-da — to czwarty posiłek włoskiego dnia, plasujący się gdzieś między obiadem (il pranzo) a kolacją (la cena). Tradycyjnie wypada między szesnastą a siedemnastą i nie jest posiłkiem szczególnie wystawnym: kawałek chleba z dżemem, jogurt, owoc, ewentualnie plasterek domowego ciasta. Dla dzieci wracających ze szkoły — obowiązek. Dla dorosłych — wybór, który warto podjąć.

Etymologia jest tutaj ciekawsza niż mogłoby się wydawać. Słowo pochodzi z łaciny: od merere, czyli zasługiwać, być wartym czegoś. Merenda była pierwotnie posiłkiem-nagrodą — czymś dodatkowym, na co zasłużył ten, kto ciężko pracował i potrzebował uzupełnić siły przed wieczorem. Z czasem ta logika ugruntowała się jako rytuał: nie dlatego, że ktoś musi, ale dlatego, że na to zasługuje. Każdego dnia, bez wyjątku.

Merenda jest zjawiskiem śródziemnomorskim i łacińskim. Anglicy mają swoje five o’clock tea, Francuzi le goûter — Włosi mają merendę. Żadne z tych podejść nie jest snackingiem w rozumieniu angloamerykańskim, gdzie je się o każdej porze, z ręki, w biegu. Merenda ma wyznaczony czas, wyznaczone miejsce i wyznaczoną formę: siadasz, jesz, jesteś.

W tym drobiazgu kryje się coś, o czym w Polsce zdążyliśmy zapomnieć.

O 17:00 w polskim domu — czy mamy swój rytuał?

Mamy słowo na ten posiłek. Podwieczorek — dosłownie coś spożywanego „pod wieczór”, między obiadem a kolacją. W starszej polszczyźnie funkcjonowała też jużyna, dziś już niemal zapomniana. Przez wieki był to posiłek jak najbardziej żywy: w domach szlacheckich i mieszczańskich, a potem też zwykłych, serwowano po południu herbatę z czymś słodkim. Zwłaszcza w niedziele i dni świąteczne — kiedy czas zwalniał — podwieczorek przy drożdżowym lub ciastku był normalnym elementem dnia.

Potem coś się zmieniło. Rytm pracy przyspieszył, południe zrobiło się późniejsze, kolacja wcześniejsza. Podwieczorek wypadł ze schematu — najpierw jako zbędny, potem jako niepamiętany. Zostało słowo, które większość ludzi zna, ale niewielu praktykuje.

Godzina 17:00 stała się dziwną strefą dnia. Zbyt późno, żeby być pełnym sił. Zbyt wcześnie na wieczorny odpoczynek. Po pracy, przed kolacją — ale co właściwie w tym czasie? Odpowiedź brzmi zazwyczaj: przewijanie telefonu albo wchodzenie do kuchni i bezładne zaglądanie do lodówki.

Włosi mają na to lepszy pomysł.

Co upiec na merende — 3 propozycje z Lucatto

Merenda nie wymaga eleganckiego ciasta. Wymaga ciasta prawdziwego — takiego, które pachnie domem, które można pokroić bez stroju wizytowego, które zje się przy oknie albo na schodach.

Oto trzy propozycje, których zrobienie zajmie mniej czasu niż jazda do cukierni.

Ciasto jogurtowe — zero stresu, sto procent ciepła

Jest takie ciasto, które robi się niemal samo. Wszystkie składniki mierzy się tym samym kubkiem od jogurtu, piekarnik robi resztę, a zapach wanilii rozchodzi się po mieszkaniu na piętnaście minut przed końcem pieczenia. Ciasto jogurtowe to włoski klasyk dla nieprofesjonalistów — torta allo yogurt — lekkie, wilgotne w środku, z chrupiącą złotą skórką. Nie wymaga doświadczenia ani specjalnego sprzętu. Wymaga tylko decyzji: dziś o 17:00 upiekę coś.

Do ciasta jogurtowego świetnie sprawdzi się aromat waniliowy lub cytrynowy Lucatto — kilka kropli do ciasta, a cały dom pachnie jak włoska kawiarnia. Aromaty Lucatto znajdziesz w kategorii produktów.

Babka z budyniem — kremowa w środku, prosta z wierzchu

Babka z kremem budyniowym w środku to ciasto, które wygląda imponująco, a robi się z zaskakującą łatwością. Skórka jest puszysta i złocista, środek — miękki, kremowy, trochę jak dobrze upieczone ciasto drożdżowe z niespodzianką. Na stole wygląda jak coś z cukierni. W kuchni wiadomo, że zajęło niecałe pół godziny pracy.

To rodzaj ciasta, który we Włoszech spokojnie podpadałby pod kategorię dolci di casa — słodycze domowe, robione na co dzień, bez okazji. Nie wypada na nich pycha. Wypada na nich herbata albo kawa i pół godziny siedzenia na tyle, żeby ciasto zdążyło ostygnąć.

Budyń Lucatto — śmietankowy, waniliowy lub czekoladowy — robi kremowe nadzienie do babki w kilka minut. Budynie Lucatto znajdziesz w kategorii produktów.

Placuszki z kaszki — kwadrans i talerz szczęścia

Są dni, kiedy nie ma czasu na piekarnik. Wtedy jest patelnia.

Placuszki z kaszki mannej to jedna z tych rzeczy, które robią się szybciej niż zdążysz sobie nalać kawę. Kasza wchłania płyn, pęcznieje, dodajesz jajko i szczyptę czegoś słodkiego — po chwili masz rumiane, lekko chrupiące placuszki, które nie wiedzą, że miały być śniadaniem, deserem czy właśnie merendą. Z łyżką dżemu albo miodem smakują jak mała radość podana na talerzu.

We Włoszech odpowiednikiem byłoby frittelle di semolino — taki sam pomysł, trochę inne przyprawy. Logika ta sama: coś prostego, ciepłego, gotowego w kwadrans.

Kaszka Manna Lucatto — kremowa, delikatna, gotowa w kilka minut. Odkryj ją w kategorii Śniadaniowe.

Jak zorganizować popołudniową przerwę — bez pośpiechu i bez planu

Merenda nie jest projektem. Nie trzeba jej planować tygodniowo ani dedykować jej specjalnej skrzynki w kalendarzu.

Wystarczy jedno: zdecydować, że godzina 17:00 należy do ciebie.

Wyłącz komputer. Nie odkrywaj ekranu telefonu przez pierwsze pięć minut. Nakryj do stołu — nawet jeśli jesteś sama, sam, nawet jeśli to tylko filiżanka i talerz. Włosi intuicyjnie rozumieją, że nakryty stół tworzy scenę: mówi ciału i głowie, że to jest inny czas niż reszta dnia. Nie biurko. Nie kanapa z laptopem. Stół, filiżanka, kawałek ciasta.

Dwadzieścia minut. Nie musisz siedzieć dłużej.

Nie chodzi o to, żeby merenda stała się kolejnym obowiązkiem wpisanym do notatnika. Chodzi o to, żeby przez chwilę wyście ze strumienia i usiedli przy czymś, co naprawdę smakuje. I żebyś po tych dwudziestu minutach wrócił do reszty dnia trochę spokojniejszy. Bo wrócisz.

Merenda solo i merenda w gronie — dwie odsłony tej samej chwili

Jest merenda solo.

To moment, kiedy nikt nic od ciebie nie chce. Dzieci są w szkole albo już zasnęły. Partner wyszedł. Biuro czeka, ale może poczekać jeszcze chwilę. Siadasz. Herbata paruje. Ciasto jest jeszcze ciepłe. Przez okno widać niebo, które robi się już bardziej złote niż żółte. Nikt ci nie przerwie. Nikt nie potrzebuje decyzji. Jest tylko ten talerz i ty — i to jest wystarczające.

Jest też merenda we dwoje albo w troje.

Dziecko wraca ze szkoły i zanim zacznie odrabiać lekcje, jest ten kwadrans przy stole. Placuszki albo kawałek babki. Rozmowa, która zaczyna się od „co dzisiaj w szkole” i czasem prowadzi zupełnie gdzie indziej. We Włoszech dzieci przychodzą ze szkoły właśnie na merendę — i to nie jest tylko kwestia jedzenia. To jest chwila wejścia z powrotem do domu, dekompresja po dniu, moment bycia razem zanim każdy pójdzie w swoją stronę.

Obie wersje są prawdziwą merendą. Żadna nie jest lepsza.

Ta tradycja, którą Włosi kultywują od wieków pod jedną nazwą, pojawia się w wielu kulturach i pod wieloma imionami — właśnie dlatego, że potrzeba jej istnienia jest czymś głęboko ludzkim. Chwila między obiadem a kolacją. Między pracą a odpoczynkiem. Między hałasem dnia a spokojem wieczoru.

Kawałek ciasta i filiżanka czegoś gorącego. Tyle wystarczy.

Twoja merenda zaczyna się dziś o 17:00

Nie potrzebujesz włoskiej wioski, wolnego popołudnia ani miesiąca urlopu.

Potrzebujesz czegoś do upieczenia i godziny, która należy do ciebie.

Resztą zajmą się zapach z piekarnika i dwadzieścia minut, które komuś, na końcu dnia, są po prostu należne.

Smakuj życie z Lucatto.

Znajdź swój przepis na merende — ciasta, aromaty, posypki i wszystko, co robi domowe pieczenie wyjątkowym. Przejdź do inspiracji → lucatto.pl/inspiracje/

FAQ — pytania o merendę i popołudniową przerwę z ciastem

Co to jest merenda włoska tradycja i skąd pochodzi ta nazwa?

Merenda to czwarty posiłek włoskiego dnia, spożywany między godziną 16:00 a 17:00, między obiadem a kolacją. Słowo pochodzi z łaciny — od merere, czyli zasługiwać. Pierwotnie była to dosłowna nagroda za ciężką pracę: dodatkowy posiłek dla tego, kto go potrzebował. Z czasem stała się codziennym rytuałem całej kultury śródziemnomorskiej. We Włoszech merendę je regularnie ponad 30 milionów osób — dzieci i dorośli.

Czy Polacy mają odpowiednik włoskiej merendy?

Tak — to podwieczorek, słowo oznaczające posiłek spożywany „pod wieczór”. Przez wieki był obecny w polskich domach, szczególnie w niedziele i dni świąteczne, przy drożdżowym cieście i herbacie. Dziś jest to tradycja prawie zapomniana w codziennym życiu, choć słowo funkcjonuje. Merenda i podwieczorek mają tę samą logikę: wyznaczona pora, ciepły napój, coś słodkiego, chwila spokoju.

Co upiec na merendę? Jakie ciasto jest najlepsze?

Na merendę pasuje coś prostego, ciepłego i bez okazji: ciasto jogurtowe (lekkie, robi się z kubka jogurtu), babka z kremem budyniowym (wygląda efektownie, zajmuje mało czasu) albo placuszki z kaszki mannej (gotowe w kwadrans na patelni). Żadne z tych ciast nie wymaga cukierniczego doświadczenia. Wymagają tylko piekarnika albo patelni i odrobiny czasu.

Jak zorganizować popołudniową przerwę, gdy dzień jest napięty?

Zacznij od minimum: 20 minut, jedno ciasto lub placuszki, brak ekranu. Ciasto możesz upiec poprzedniego wieczoru — rano tylko pokroisz. Klucz to traktowanie przerwy poważnie: jeśli masz spotkanie o 16:00, wpisz też „przerwa o 17:00”. Merenda działa, kiedy staje się rytuałem, a nie przypadkiem.

Czy merenda jest dobra dla dzieci po szkole?

Zdecydowanie — to jeden z głównych kontekstów merendy we Włoszech. Dzieci potrzebują energii między obiadem a kolacją, szczególnie w dni z zajęciami pozalekcyjnymi. We włoskich domach powrót ze szkoły i merenda są niemal nierozłączne. To też jeden z tych momentów, kiedy dziecko i rodzic siedzą razem przy stole bez telefonu i bez pośpiechu.

Jakie produkty Lucatto pasują do merendy?

Z oferty Lucatto na popołudniową merendę najlepiej sprawdzą się gotowe mieszanki do ciast (szybkie, bez bałaganu), aromaty do pieczenia (wanilia, cytryna, migdał — kilka kropli wystarczy, żeby ciasto nabrało charakteru), budynie do kremowych nadzień oraz posypki i dekoracje na wierzch. Inspiracje i przepisy znajdziesz na stronie lucatto.pl/inspiracje/.

Więcej o włoskim stylu życia i kulturze jedzenia: co to jest dolce vita w kuchni oraz jak budować codzienne rytuały przy stole — włoskie śniadanie na tarasie.